Dairemin bedelinde arsa payı ile bina maliyeti ayrı gösterilmezse toplamı nasıl denetlerim?

Toplam bedeli denetlemek için arsa unsurunun, yapı hesabının ve size düşen tutarın nasıl birleştirildiğini gösteren açıklama isteyin. Kamulaştırma Kanunu, değeri etkileyen unsurların ayrı ayrı belirtilmesini ve gerekçeli rapor hazırlanmasını öngörür. Sadece “daire bedeli şu kadar” denmesi, eksik veya tekrarlanan kalem olup olmadığını görmenize yetmez.

Arsa yönünden hangi toplam alanın, hangi birim değerin ve hangi payın kullanıldığını; yapı yönünden hangi alanın, resmî birim fiyatın, maliyet hesabının ve yıpranmanın esas alındığını sorun. Kullanılan payı tapu kaydıyla, yapı alanını proje ve ölçümle karşılaştırın. Arsa payı kesrini, rapordaki daire alanı ölçüsünün yerine kullanmayın; bu iki verinin hesapta hangi işe yaradığı açıklansın.

Birim tutarın neyi içerdiği özellikle önemli: Yapı maliyeti mi, yoksa arsa unsurunu da içinde taşıyan başka bir toplam mı kullanılmış? Aynı arsa değeri iki ayrı başlıkla tekrar eklenmiş olabilir; tersine hiç hesaba katılmamış da olabilir. Yalnız iki satır bulunmasından mükerrerlik, tek satır bulunmasından da kesin eksiklik sonucu çıkarmayın. Her tutarın kaynağını ve toplam içindeki yerini izleyin.

Mahkeme raporunda bu ayrım yoksa hangi hesap adımının denetlenemediğini belirterek tamamlayıcı açıklama talep edin. Ortak alan veya eklenti de varsa bunların nerede karşılandığını sorun; aynı alanın farklı kalemlerde tekrar sayılmaması gerekir. Hesabın açılması, arsa değerinin, yapı sınıfının veya hak sahipliği dağılımının doğru olduğunu kendiliğinden göstermez; bunları ayrıca kontrol edin.