Ahırım otoyol yüzünden sağlık koruma mesafesini kaybettiyse, yol yapılmadan önceki uygunluğu neden ayrıca inceleniyor?

Çünkü istenen zararın gerçekten yeni yoldan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, işletmenin yol öncesinde hukuken hangi koşullarda çalışabildiğiyle birlikte belirlenir. Ahırın eskiden fiilen kullanılıyor olması, gerekli sağlık koruma mesafesinin o tarihte usulüne uygun bulunduğunu tek başına göstermez. Buna karşılık ahır yıkılmadı veya kalan arazi yeterince büyük diye yolun işletme üzerindeki etkisi de kendiliğinden yok sayılamaz.

İşletmenin kuruluş tarihini, kapasitesini, ruhsatını, yerleşim planını ve varsa sağlık koruma bandı kararını alın. İnceleme, o tarihte geçerli kuralla bugünkü kuralı ayırmalıdır. Güncel işyeri ruhsatı düzenlemesinde işletmenin sınıfı ve faaliyeti önemlidir; her ahır için aynı mesafe veya aynı inceleme uygulanmaz. Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce mevzuatına uygun ruhsatlandırılan işyerleri için yeniden ruhsatlandırılmama hükmü de vardır. Eski ve yeni düzenlemelerin adları benziyor diye geçmiş uygunluğu yalnız bugünkü şartlarla ölçmeyin.

Yol öncesi sınırı ve onaylı koruma bandını, kamulaştırma planı ve yol sonrası ölçülerle aynı kroki üzerinde karşılaştırın. Yetkili ruhsat biriminden hangi faaliyet koşulunun neden kaybedildiğini açıklamasını; teknik incelemede de bunun yeni yolun etkisi mi, önceden bulunan bir uygunsuzluk mu olduğunun ayrılmasını isteyin. Gürültü veya başka bir olumsuzluk ileri sürülüyorsa bunun işletmeye somut etkisi gösterilsin. Yalnız “yol yaklaştı” ifadesi, bütün faaliyetin imkânsızlaştığını kanıtlamaz.

Anayasa Mahkemesinin benzer tarihsel olayda verdiği karar, her ahır zararına tazminat ödeneceği yönünde değildir: Önceki uygunluk ve bilirkişi değerlendirmeleri dâhil olayın bütününü inceleyerek mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar vermiş; yalnız yargılamanın uzunluğu yönünden ihlal bulmuştur. Bu sonucu “ruhsat eksikse bütün zarar kalemleri daima reddedilir” diye de genellemeyin. Talebinizde, alınan kısmın bedeliyle işletmenin kalan yerde faaliyet gösterme imkânındaki yeni kaybı ve bu kaybın hukuki dayanağını ayrı açıklayın.