İki resmî kurumun aynı yıl fiyatı farklıysa basit ortalama almak her zaman doğru mu?

Hayır. İki fiyatın da resmî kurumdan gelmesi, bunların basit ortalamasının her zaman doğru kamulaştırma değeri olduğunu göstermez. Önce aynı ürün, yapı kalemi veya değer unsurunu, aynı birim ve koşullarla gösterip göstermedikleri araştırılmalıdır. Ortalamayı seçmek de bir yöntem tercihidir; neden uygun olduğu açıklanmalıdır.

Belgenin düzenlendiği yılla fiyatın ait olduğu dönemi ayırın. Fiyatlar aynı yöreye, kaliteye, satış aşamasına ve miktar birimine mi ait? Biri üretici fiyatı, diğeri perakende fiyatıysa veya biri belirli imalatı içerip diğeri içermiyorsa, iki rakamı toplamak bu farkları ortadan kaldırmaz. Önce kurumların veri açıklamaları ve hesap kapsamları karşılaştırılmalıdır.

Kamulaştırma Kanunu gerekçeli değerleme ister; arazi net geliri, arsa emsali ve yapı maliyeti aynı yöntemle belirlenmez. Bilirkişi hangi resmî veriyi neden kullandığını, diğerini neden dışladığını veya birlikte kullandıysa bunları nasıl karşılaştırılabilir hâle getirdiğini göstermelidir. Hiçbir açıklama olmadan daima yüksek olanı, düşük olanı veya ortalamayı seçmek yeterli olmaz.

İki yazının tamamını ekleriyle birlikte sunup çelişen kalemi gösterin. Fark kaynağı anlaşılamıyorsa kurumdan açıklama istenmesini veya raporun tamamlanmasını talep edin. İtirazınızı yalnız toplam bedelin azlığına değil, verilerin neden karşılaştırılamadığına ve bunun hangi hesap satırını etkilediğine bağlayın. Böylece bir kurum yazısının yanlış yorumlanmasıyla gerçek fiyat farklılığı birbirinden ayrılabilir.