İrtifak şeridinin alanı küçük olsa da tüm parselin değeri düşüyorsa nasıl hesaplanmalıdır?

Daimi irtifak bedeli yalnız şeridin metrekaresiyle sınırlı değildir. Kurulan hakkın taşınmazın bütününde oluşturduğu değer düşüklüğü gerekçeleriyle belirlenir. Küçük bir şerit parselin kullanışlılığını daha geniş ölçüde etkileyebilir; fakat “bütün parsel etkilendi” denilerek tüm alanın tam mülkiyet bedelinin ödenmesi gerektiği sonucu da çıkarılamaz.

Şeridin parselin kenarından mı, ortasından mı geçtiğini; bıraktığı parçaların şeklini; yapılaşma, tarım, erişim ve tesis yerleşimi üzerindeki gerçek sınırlamaları aynı plan üzerinde gösterin. Kısıtlamanın yalnız şerit içinde mi uygulandığı, yoksa parselin başka bölümündeki hukuken mümkün kullanımı da mı engellediği açıklansın. Henüz var olmayan ve yalnız ilerisi için düşünülen kârlı bir kullanım, kanundaki değerleme sınırları gözetilmeden gerçekleşmiş kayıp gibi alınamaz.

Raporda irtifak kurulmadan önceki toplam değer, hakkın kapsamı ve bu hakkın neden olduğu değer kaybı birbirine bağlanmalıdır. Kullanılan oran varsa, parselin somut özelliklerinden nasıl çıkarıldığı gösterilsin. Başka bir taşınmazda kullanılan oranı yalnız hat türü aynı diye buraya taşımak veya küçük şerit için küçük kayıp varsaymak yeterli açıklama değildir. Kısa süreli geçici irtifakta ise sürekli bir değer kaybı bulunmayabilir. Yargıtay bu durumdaki örneklerde kullanım süresi için taşınmazın getirebileceği kirayı esas almıştır; daimi irtifak hesabını geçici kullanıma aynen uygulamayın. Süre bitiminde kalan kalıcı zarar veya eski hâle getirme ihtiyacı varsa bunlar ayrıca incelenir.

İtirazınızı etkilenmeyen bölümlerin de bedelini istemek şeklinde değil, şerit dışındaki hangi kullanımın neden değer kaybettiğini göstererek kurun. Direk yeri gibi mülkiyeti alınan alanlar ve geçici çalışma zararları ayrı kalemlerse, irtifak hesabında aynı etkiyi yeniden içermediklerini kontrol edin. Daha geniş etki ortaya konabilir; sonucun mutlaka tüm parselin alınması veya belirli bir yüzde olması garanti değildir.