Kiraladığım meyve bahçesinin ağaçları malike, o yılın ürünü bana aitse iki bedel ayrı hak sahiplerine mi yönelir?

Haklar gerçekten bu şekilde ayrılmışsa ağaçların değeriyle o yıl kaybedilen ürünün karşılığı farklı kişilerin taleplerine konu olabilir. Fakat tapu sahibine ve kiracıya otomatik olarak iki tam bedel ödenmez. Önce hangi unsurun değerlendirildiği, ürün hakkının sözleşmede kime bırakıldığı ve mevcut ürünün gerçekten kaybedilip kaybedilmediği belirlenir.

Arazi mülkiyeti kural olarak üzerindeki bitkileri de kapsar; ürün kirası ise kiracıya sözleşme kapsamında ürünü elde etme hakkı sağlar. Ağaçların size ait olmadığını kabul ettiğiniz bu durumda, kiracı olmanız ağacın kalıcı değerini de kendinize istemenize tek başına dayanak olmaz. Buna karşılık malikin tapusu olması, sözleşmeyle size bırakılmış sezon ürünü hakkını açıklamadan bütün zararı yalnız kendi hakkı gibi göstermesine yetmez.

Kira sözleşmesini, ürün dönemini, bakım ve hasat kayıtlarını, müdahale tarihini ve varsa kurtarılan ürünü idareye bildirin. Tutanak ve raporda ağaçların niteliğiyle mevcut ürün ayrı tanımlansın; hangi kalemin hangi hesapta karşılandığı açıklansın. Arazi veya ağaç değerinin gelir esaslı hesabıyla mevcut sezon kaybı birlikte ele alınırken aynı ekonomik kaybın iki kez yazılmaması gerekir. Hasadı beklemek mümkünse bütün ürün kaybedilmiş gibi hesap yapılamaz.

Ödeme öncesinde hak sahipliğinin ve kalem ayrımının açıklığa kavuşturulmasını isteyin. Malike ödeme yapılmışsa bunun ağaç değerini mi, ürün zararını da mı kapsadığını öğrenin; yanlış kişiye ödeme iddiasıyla ürün zararının hiç hesaba katılmaması farklı sorunlardır. Sözleşmesel hakkınızın kapsamı ve talebin muhatabı ayrıca incelenir; kira belgesini bankaya vermek tek başına mahkemenin ödeme talimatını değiştirmez.