Kamulaştırma parasının bir kısmı alacaklıma gitti; gelir vergisi hesabında yalnız elime geçen para mı dikkate alınır?

Hayır; yalnız banka hesabınızda kalan paraya bakmak yeterli değildir. Kamulaştırma bedelinizden alacaklınıza gerçekten ödeme yapılıp borcunuz kapatılmışsa, bu tutarı sırf size nakden verilmediği için karşılık hesabından çıkaramazsınız. Gelir Vergisi Kanunu kamulaştırmayı da elden çıkarma sayar; karşılık yalnız alınan nakdi değil, para ile ifade edilebilen menfaatleri de kapsar. Ancak bu, toplam bedelin tamamının vergiye tabi kazanç olduğu anlamına gelmez.

Gelir İdaresinin ipotekli bir dükkânın banka tarafından satın alınmasına ilişkin görüşünde de kişiye yalnız bir bölüm ödenmesine rağmen toplam satış bedeli esas alınmış, safi kazancın ayrıca hesaplanması gerektiği belirtilmiştir. Bu örnek kamulaştırma kararı değil, satışa ilişkin bir özelgedir. Kamulaştırma bakımından bağlantı, kanunun kamulaştırmayı elden çıkarma kapsamında sayması ve nakit dışındaki ekonomik menfaatleri de hesaba katmasıdır.

Alacaklıya giden tutarı otomatik olarak maliyet veya gider yazmayın. Borcun bedelden ödenmesiyle, taşınmazın edinim maliyeti veya elden çıkarma nedeniyle yapılmış, sizin üzerinizde kalan ve kanunen indirilebilen gider olması farklıdır. Önce kişisel taşınmazın edinim biçimi ve süresi nedeniyle değer artışı kazancı kapsamına girip girmediğini belirleyin; kapsamdaysa maliyet, uygun giderler, vergi ve harçlar ile ilgili yılın istisnası üzerinden safi kazancı hesaplatın. İşletmeye dâhil taşınmazın kazanç rejimi ayrıca değerlendirilir.

İdarenin toplam bedel dökümünü, alacaklıya yapılan ödemenin belgesini ve borç hesabındaki kapatmayı birlikte karşılaştırın. Hangi tutar size ödendi, hangisi hangi borca mahsup edildi, hangisi yalnız bloke edildi, ayrı görülsün. Henüz ödenmemiş veya borcu kapatmamış bir blokeyi gerçekleşmiş ödeme gibi göstermeyin. Taşınmazın edinim ve gider belgeleriyle bu dökümü vergi dairesine veya mali müşavire sunun; yalnız elinize geçen net para üzerinden beyan hesabı yapmayın.